Forum | Prikbord | Info | Links
 
FC Groningen - PSV, 9 juni 1991

Z-side wordt groter en dreigender

De andere kant van het voetbalsucces...

Ze komen van heinde en ver naar het Oosterpark, groepjes uit de stad en de provincie. De supporters van de Z-side. In het vak zijn er leiders, is er een pikorde. Daarbuiten valt de groep uiteen. Slechts een harde kern veroorzaakt problemen, en dat niet alleen rond voetbalwedstrijden. Op zondagmiddag moeten stadionverboden, netten achter de doelen, videocamera's, snelle berechting, vaste suppoosten en persoonlijke benadering rust en orde garanderen. Blijkt morgen tijdens FC Groningen - PSV het 'Groninger model' van de zachte aanpak afdoende?

De Z-side van FC Groningen mocht zich het afgelopen voetbalseizoen verheugen in de warme belangstelling van het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV) in Utrecht. De successen van de Groninger profclub hadden gevolgen voor de probleem-aanhang, die groeide door de komst van een grote groep jongeren. Knapen vanaf twaalf jaar, gelokt door de riante positie op de ranglijst en vol vuur om een rol te spelen in 'het vak'. Baasje te spelen. "Dat zijn de moeilijksten, de nieuwen," weten ze bij de spoorwegpolitie, "want die jongens willen zich bewijzen."

FC Groningen bedankt van harte KNVB-competitieleider Jan Huybregts, want voor de tweede keer in drie jaar bezoekt PSV deze stad in de slotfase van de competitie. Twee jaar geleden werden ze er kampioen, nu zit dat er 'gelukkig' nog niet in. Maar toch: 300 agenten uit Stad en Ommeland wachten morgen zo'n 700 Eindhovense potentiële probleemsupporters op. Hetzelfde doen enkele honderden aanhangers van FC Groningen die voor hun zondagse verzetje uitrukken.

===

Het Groninger Hoofdstation. Op een ogenschijnlijk gewone zondagmiddag, twee uur. Een deel van het perron aan de zijde van de Stationstraat is met dranghekken afgezet, al een half uur lopen groepjes jongens opgewonden rond. De supporterstrein met Ajax-fans uit Amsterdam arriveert. Bij het uitstappen lijkt het alsof de treinreis de groep timide heeft gemaakt, maar eerste oogcontacten met Groningers, supporters of niet, leiden tot het aanheffen van spreekkoren. De eenvoudigste variant klinkt het vaakst: "Boeren!" In de verte wordt vanuit de Groninger hoek de toon voor die middag meteen gezet: "Joden!" Het is nog maar de aankomst.

Het vertrek, enkele uren later na de wedstrijd, zal het Groninger hoofdstation in een heksenketel veranderen. Als beide supportersgroepen elk in hun eigen, speciaal daarvoor ingerichte vakken zijn samengebracht, gaat de interne organisatie draaien. Er wordt tijdens de wedstrijd afgesproken wat te doen: "Pakken we die Amsterdammers of de krakers?" Het liefst leren ze de Amsterdammers een lesje. Lukt dat niet, dan maar de krakers, "want daar hebben we een bloedhekel aan".

De Groninger politie heeft een eigen aanpak van voetbalsupporters. De zachte aanpak, zeg maar, want de ME komt er in Groningen niet aan te pas. Geen helmen en schilden en de supporters worden niet opgejaagd. In de Randstad, bij Ajax, Feyenoord, FC Den Haag en ook bij PSV,gaat dat anders. Wie daar even stil staat tijdens de verplaatsing tussen station en stadion heeft een gummiknuppel in de nek, gehanteerd door een anonieme ME'er met helm en schild. In Groningen gaan ze ervan uit dat dit escalerend werkt. De supporters worden er opgefokt van; de agent met helm en schild deelt wellicht iets eerder een klap uit, ook voor hem is de situatie onpersoonlijk.

In Groningen geldt: als jullie je gedragen, heb je van ons ook geen last. De agenten opereren in hun normale kloffie, 'met platte pet' zoals dat in jargon heet. Burgemeester Jos Staatsen heeft het niet zo op met de term zachte aanpak: "Wie zich niet gedraagt, ontmoet geen zachte aanpak. Maar we behandelen ze als normale burgers." Het kwam de Groninger agenten al eens op een Limburgse vlaai van een VVV-supporter te staan, omdat het zo leuk was de vorige keer. En de formule van vaste begeleiders in het vak van de bezoekende club leidt zelfs tot enige intimiteit: "Is agent Janssen er ook, we kennen elkaar."

Aan de overkant van het stadion, achter het doel aan de Zaagmulderskant, bevindt zich de Z-side. De agenten waken vanaf de zittribune er vlak boven. In de rust staat onder de tribune een grote koffiepot. De agenten drinken een bakkie, de Z-siders halen een frietje. Ze herkennen elkaar van de zondagse ontmoetingen. Vaste, door de politie opgeleide, suppoosten begeleiden de supporters in het vak. R. Staijen, inspecteur van politie en één van de voetbalcoördinators: "Het zal gek klinken, maar de Z-side is, als je er een beetje tegenkunt, de gezelligste tribune van het stadion. Er zijn mensen die helemaal geen probleemsupporter zijn en toch zweren bij hun vaste plek in dat vak.

Twee minuten na het begin van de tweede helft wordt de groep supporters direct achter het doel van achteren hard aangeduwd. Het domino-effect doet zijn werk, iedereen buitelt naar beneden om hard tegen de persoon ervoor tot stilstand te komen. Schichtige blikken naar achteren: wie flikte dat? De pikorde doet zijn werk. Bovenaan de tribune staat een beer van bijna twee meter uitdagend te glimlachen. Hij wilde erin en het was een beetje druk boven.

Nu kan-ie zo doorlopen, iedereen gaat lachend aan de kant. Het vak kent bazen en onderbazen. Had een vreemde die duw uitgedeeld, dan was het anders afgelopen. Nu heeft de wedstrijd weer de aandacht van de herstelde gelederen. "Groningen, Groningen". De armen zijn met gebalde vuist in een enge hoek strak naar boven gestoken. Even later wordt de scheidsrechter massaal voor homofiel uitgescholden. Bananen voor een zwarte Ajacied vliegen door de lucht.

===

Alkmaar. De meervoudige kamer van de rechtbank behandelt de zaak tegen van rechts-extremisme verdachte Groningers. Bij hen zijn anti-semitische, fascistische en racistische pamfletten en geschriften gevonden. De Nederlandse leider van het Aktiefront Nationaal Socialisten (ANS), de Groninger Eite Homan, staat voor het hekje. Met nog twee Groninger ANS-adepten. De zitting is al even bezig als de deur opengaat en een beer van bijna twee meter binnenkomt. Dit keer duwt hij niet. Hij gedraagt zich voorbeeldig. Duidelijk wordt dat het vak van de FC Groningen-supporters wel degelijk door rechts-extremisten wordt gebruikt als bakermat voor nieuwe leden.

Die Homan kijkt niet eens naar het voetbal, het interesseert hem geen biet, weten de observators van de video-opnames, hij staat de ganse tijd om zich heen te kletsen. Bij de Groninger politie twijfelen ze aan de diepgeworteldheid van rechts-extremistische denkbeelden in 'het vak'. Er worden wel eens pamfletten en stickers gevonden, ook vlaggen hebben wel eens een opdruk van fascistische afkomst, maar in hoeverre is het echt serieus allemaal? Slechts een enkeling wordt ermee aangestoken, denken ze daar.

===

Sjaak Delforterie van de spoorwegpolitie begeleidt de Z-siders nogal eens naar uitwedstrijden. "Er zitten wel degelijk fascistische elementen in die groep. Ze houden van discrimineren, hebben veel vooroordelen. We hebben eens een Marokkaan gepakt die racistische pamfletten uitdeelde. De arme jongen wist niet eens wat het allemaal betekende." Met de rechts-extremistische stickers en pamfletten valt het wel mee de laatste tijd. Wellicht omdat de Amsterdamse politie er niet van houdt.

Delforterie: "De Amsterdammers hadden ons voor Amsterdam verteld dat ze die dingen niet zouden pikken. Werd er iets gezien of gehoord, dan moest de groep terug. Ze hebben dat met een geluidswagen ook tegen de FC Groningen-supporters gezegd toen ze uit de trein kwamen. Ik zei tegen mijn collega's dat we daarom maar beter bij de trein konden wachten, ze zouden immers geheid snel weer terugkomen. Maar wat gebeurde? Ze waren muisstil, 't was net een begrafenisstoet. Daar blijkt wel uit dat ze toch voor het voetballen komen, waar ten onrechte wel eens aan wordt getwijfeld."

Delforterie verhaalt over de tweede uitwedstrijd tegen Ajax, dit keer voor de competitie. Opnieuw hadden de Amsterdammers gewaarschuwd, er waren in de trein de vorige keer toch een paar ANS-stickers aangetroffen. "We hebben in pamfletten de jongens in Groningen verteld hoe het er voor stond. Komt er één van de vaste probleemgevallen naar me toe. Kan dit jasje, vroeg hij me, en wees op het embleem 'Gau Niederlände' (term voor het 'gewest Nederland') dat er op was genaaid. Ik vertelde hem dat ik niet wist waar de Amsterdammers de grens trokken. Vijf minuten later stond-ie voor me met een andere jas."

De relatie tussen spoorwegpolitie en FC Groningen-supporters is wankel. Delforterie kent zijn pappenheimers. Doordeweeks sommeert hij de reizigers de voeten van de bank te halen, op zondagmiddag laat hij zich temidden van een doordringende hasj-lucht voor van alles uitmaken. "Gek he? Maar je doet er niks tegen. Als je er één pakt, heb je ze allemaal op je nek zitten. Ook al weten ze niet waar het om gaat." De spopo's worden bespuugd, er worden zaken naar hen toegegooid, brandende aanstekers tegen de broek gehouden.

"Als je hoort wat ze zeggen lopen de rillingen over je rug. Vooral tegen vrouwen, op de perrons. En je kan er niks tegen doen. De grens ligt voor mij bij mijn gezin. Als ze daarover beginnen gaan ze te ver. Gek genoeg is er dan altijd wel iemand in de buurt, vaak een oudere, die zo'n gast te kennen geeft dat-ie te ver gaat." Delforterie slaapt er niet slecht van, is niet bang. "We praten altijd met collega's. Dat helpt." Begrip voor de supporters heeft Delforterie niet: "Je vraagt je wel eens af wat die gasten ertoe brengt zoiets te doen. Hoe ze het thuis hebben. Ze wekken de indruk alsof de meesten de middelbare school niet hebben afgemaakt. Maar je weet het niet. Leuke dingen maar je in zo'n coupé niet mee. Hun humor is de mijne niet."

De Groninger politie meent met burgemeester Jos Staatsen dat de problemen met de Z-siders en hun collega's uit andere voetbalsteden in Groningen redelijk succesvol worden bestreden. En vooral worden voorkomen. De week voor de thuiswedstrijd van FC Groningen zitten de politie, het gemeentebestuur, de officier van Justitie en de spoorwegpolitie samen om de tafel om een draaiboek te bespreken. Twee jaar geleden stonden ongeveer 1500 Eindhovenaren plots op het veld om de ploeg te feliciteren.

Hoofdinspecteur B. Stevens: "Als 1500 man in een keer dat veld op wil, dan lukt ze dat. Daar helpt niks tegen. Ja, alleen buitenproportioneel geweld." Zelfs de Z-side was danig onder de indruk van zoveel Eindhovenaren op het veld. Het vak achter het FC Groningen-doel was in no-time leeg nadat de Eindhovenaren ook die kant op kwamen rennen. Politieman Staijen: "Stel je voor dat het vak van de Z-side toen op slot had gezeten. Dan hadden we een Heizeldrama in Groningen gehad. Met zulke dingen moet je van tevoren dus rekening houden."

===

De zondag van FC Groningen - Ajax, half vijf, NS-hoofdstation. Stadsbussen met Ajax-supporters rijden af en aan. De politie houdt de FC Groningen-supporters op afstand. Er wordt gescholden, gedreigd. De Arrestatie Eenheid (AE) van de Groninger politie pakt de Groningers op die 'de toon zetten'. Getrainde AE-agenten in burger, die met behulp van kleine geblindeerde Amerikaanse wagens (type 'Van') en geavanceerde communicatiemiddelen binnen enkele seconden iemand arresteren. Betrokkene weet achteraf meestal niet wie hem vastpakte.

De voorgeleiding aan de officier van Justitie volgt direct; desnoods in een speciaal kamertje in het stadion of later op het politiebureau. Met de dagvaarding op zak gaan de arrestanten weer naar huis. Het is menens, weten zij dan. En dat verhaal doet (voor de volgende keer) de ronde. Ooit vroeg een Feyenoord-supporter in Rotterdam de tijd aan een Groninger, waarop deze antwoordde: "Haaalf draaaii..." Het kwam de noorderlingen op een portie klappen te staan die ze nog steeds niet zijn vergeten.

Zonder supporterstrein gaat de Z-side dan ook niet meer naar Rotterdam. Delforterie: "Door de supporterstrein en de begeleiding worden ze beschermd tegen de Rotterdammers. Zo werkt het ook nog eens. Terwijl ze het bloed onder je nagels vandaan halen." Werkelijk geweld maakt hij niet vaak mee in de trein. De spopo werkt gedwongen door de overmachtsituatie zeer terughoudend. "De afspraak intern is dat niemand iets alleen doet, tenzij uit noodweer.

Ik heb wel eens met mijn rug tegen de muur gestaan. Maar ik keek ze één voor één aan. Dat hielp. Mijn pistool zal ik nooit trekken, daar denk ik niet eens aan. Zelfs de knuppel gebruik ik liever niet. Mijn handen zijn even hard. Een knuppel richt teveel blijvende schade aan. Over vier jaar zijn het immers weer beste jongens, hebben ze een vriendin." (bron: NvhN, 8 juni 1991, Hans Leber)


Negen arrestaties bij FC Groningen - PSV

Politie is tevreden na record-inzet bij wedstrijd

GRONINGEN - Een ordelijk verlopen zondagmiddag met negen arrestaties en een acceptabel aantal kleine confrontaties tussen supportersgroepen, maar een onrustige zaterdagnacht in de Groninger binnenstad. Ongeveer zestig Eindhovense voetbalsupporters waren vooruit gereisd voor de voetbalwedstrijd FC Groningen - PSV en kregen het 's nachts aan de stok met supporters van FC Groningen. Gezien de spanning rond de voetbalwedstrijd - PSV is kampioenskandidaat en de supporters hadden elkaar in Eindhoven al onprettig ontmoet - spreekt de Groninger politieleiding van een goed verlopen inzet.


In allerijl opgeroepen politiemensen uit de provincie Groningen wachtten tot vier uur in de zaterdagnacht op een eventuele inzet. Dit was slechts nodig in cafè de Brasserie in de Gelkingestraat, alwaar een groep Eindhovenaren vernielingen aanrichtte. Voor de voetbalwedstrijd op zondagmiddag waren al ongeveer 200 extra politiemensen opgetrommeld om 100 Groninger politiemensen te assisteren. Een record-inzet voor Groninger begrippen. De ongeveer 700 Eindhovenaren die met de supporterstrein waren gekomen, moesten te voet van het station naar het Oosterparkstadion.

De Groninger politie kon over slechts 10 bussen beschikken, terwijl er 25 nodig waren. Bovendien is voor zo'n aantal bussen rond het station geen ruimte. Dat de wandelingen van de Eindhovenaren zonder grote confrontaties tussen supporters verliepen, komt volgens politiecommandant B. Stevens door het 'goede gedrag' van de beide supporters-groepen. De politie was, op één sectie ME na, gekleed in tenue 'platte pet'. De politieleiding meent dat de agressie remmende werking hiervan ook onder de buitengewone omstandigheden van gisteren is gebleken.

Het meest kritieke moment speelde zich af in de Zaagmuldersweg, waar de politie direct na de wedstrijd een cordon oprichtte om de FC Groningen-supporters niet bij de lopende PSV-meute te laten komen. Het cordon werd echter gebroken, vooral door goedwillende burgers die hun vertrek niet door een afzetting vertraagd wilden zien. Een snel neergezette tweede afzetting, ter hoogte van de Klaprooslaan, hield vervolgens wel stand, doordat de menigte deze via een zijweg kon omzeilen.


De arrestanten, de meesten van Groninger origine, zijn allen aan een officier van Justitie voorgeleid en beschikken reeds over een dagvaarding. Hen wordt openlijk geweld en vernieling ten laste gelegd. (bron: NvhN, 10 juni 1991, Hans Leber)

terug Met dank aan Magno


 
Webhosting: Flexwebhosting.nl